Mae People Speak Up o Lanelli wedi cael eu rhoi ar restr fer yng ngwobrau Busnes Cymdeithasol Cymru 2026 am ei gynllun Gwasanaeth Creadigol yn y Cartref y mae’n ei redeg ar draws Sir Gâr mewn partneriaeth â Chyngor Sir Caerfyrddin, Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda a Chysylltu Sir Gâr.
Mae People Speak Up a’r Gwasanaeth Creadigol yn y Cartref ar y rhestr fer yn y wobr Profwch Hi: Y Wobr Effaith Cymdeithasol, a noddir gan ELITE Supported Employment. Ar y rhestr fer hefyd mae Boss a Brew Academy a With Music in Mind.
Crëwyd y cynllun Gwasanaeth Creadigol yn y Cartref mewn partneriaeth â Chyngor Sir Caerfyrddin, Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda a Cysylltu Sir Gâr, i helpu pobl hŷn, yn arbennig y rhai sy’n unig ac yn byw ar eu pennau eu hunain, i ymgysylltu a helpu i wella eu hiechyd meddwl a’u llesiant gan ddefnyddio’r celfyddydau a chreadigrwydd. Mae’r Gwasanaeth Creadigol yn y Cartref yn gweld meddygon teulu, hwyluswyr a Cysylltu Sir Gâr yn cyfeirio achosion a’u cyfateb â hwylusydd proffesiynol ac artist llawrydd o PSU. Yn ystod cyfnod o ychydig wythnosau, mae’r artist a’r hwyluswyr yn mynd i gartref y person hŷn a chyflwyno sesiwn un i un.
Deilliodd y rhaglen Gwasanaeth Creadigol yn y Cartref allan o’r angen i gadw cysylltiad gyda chymuned PSU o bobl hŷn yn ystod COVID, ond amlygwyd yr angen i barhau i ddarparu’r gwasanaeth hanfodol hwn pan wnaethant redeg prosiect treialu, Kreative Kinship on Prescription yn 2023, a gweld pa mor bwysig oedd y gwasanaeth un i un hwn mewn ardaloedd gwledig gyda mynediad cyfyngedig. Y llynedd cofnododd gwerthusiad o’r cynllun bod:
- 96% o’r cyfranogwyr a gofalwyr wedi cofnodi gwelliant mewn llesiant
- 78% o’r cyfranogwyr yn dangos cynnydd o ran gwell symudedd.
- 89% o’r cyfranogwyr a gofalwyr wedi cofnodi cynnydd mewn sgiliau, gwybodaeth a hyder i reoli eu llesiant yn annibynnol
- 85% o’r cyfranogwyr yn cofnodi eu bod yn teimlo bod ganddynt fwy o gysylltiad ag eraill yn eu bywydau bob dydd
- 92% o’r cyfranogwyr a gofalwyr wedi cofnodi lleihad yn y teimlad o fod yn ynysig
- 100% o’r cyfranogwyr/ gofalwyr wedi cofnodi bod y gefnogaeth a gawsant yn dda neu ragorol
“Rydym wedi bod yn gweithio ar wella’r gwasanaeth i’r diben hwn yn y cartref ers dechrau’r Pandemig Covid, pan oedd y gymuned mewn cyfnod clo, pan wnaethom sylweddoli bod ar ein pobl hŷn angen y gwasanaethau cymunedol yma yn y lle maen nhw’n byw, yn eu cartrefi. Nid oedd Zoom yn hygyrch i bawb!”
Sylfaenydd a Phrif Weithredwr PSU, Eleanor Shaw.
“Rydym am ddiolch i’n holl artistiaid llawrydd – chwedleuwyr, beirdd, awduron, cantorion, dawnswyr, rapwyr ac artistiaid gweledol sy’n mynd i gartrefi pobl a’u helpu i oresgyn rhwystrau a chefnogi eu hiechyd meddwl a’u llesiant. Rydym am ddiolch i’r cannoedd sydd wedi cymryd rhan yn y prosiect hwn. Diolch i chi am ymddiried yn ein tîm, ein hartistiaid a’n croesawu i’ch cartrefi i’ch helpu ar eich taith.
Mae People Speak Up (PSU) yn sefydliad cymunedol cymdeithasol, celfyddydol, iechyd, iechyd meddwl a llesiant sy’n gweithio trwy Sir Gâr.
Mae PSU yn cysylltu pobl er mwyn eu helpu i ddod o hyd i’w llais, a chreu cymunedau iachach a mwy gwydn trwy chwedleua, gair ar lafar, ysgrifennu creadigol, gweithgareddau ar sail sgwrsio, celfyddydau cyfranogol, gwirfoddoli a hyfforddiant.
Dywedodd y rhai a gymerodd ran yn y cynllun a’u gofalwyr hefyd:
“Edrychwch pa mor hapus y mae fy mam yn edrych; nid wy’ wedi ei gweld fel hyn ers blynyddoedd.” Merch cyfranogwr y Cynllun Creadigol yn y Cartref
“Cwmni hyfryd a ddaeth yn ffrindiau hyfryd! Rwy’n mwynhau’r sesiynau celf, hapus iawn gyda’r hyn yr ydych chi’n ei wneud, diolch i chi am wneud fy nyddiau Mercher yn werth mynd allan ar eu cyfer!” Cyfranogwr Cynllun Creadigol yn y Cartref
“Mae gweithio mewn partneriaeth wedi bod yn allweddol wrth ddatblygu’r gwasanaeth hwn: Mae Cyngor Sir Caerfyrddin a Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda wedi ymddiried ynom ni gan gyfeirio’r bobl hŷn fwyaf bregus at y gwasanaeth a’n comisiynu fel rhan o’r Prosiect Cysylltu Sir Gâr. Diolch yn fawr i Gyngor Celfyddydau Cymru am ein hariannu a pharhau i gefnogi ein gwasanaethau celfyddyd ac iechyd.” Sylfaenydd a Phrif Weithredwr PSU, Eleanor Shaw.
Gellir gweld rhagor o wybodaeth am y Gwasanaeth Creadigol yn y Cartref ar wefan a chyfryngau cymdeithasol People Speak Up.
Peoplespeakup.co.uk
